Chat Control: neler yasalaştı, neler hâlâ tartışılıyor?

22 Ekim 2026 tarihinde güncellendi

Chat Control gündeme geldiğinde hemen bir soru doğuyor: birileri özel konuşmalarımızı okuyabilecek mi?

Yanıt, hangi metnin tartışıldığına bağlı. Chat Control, çocukların çevrim içi cinsel istismarına karşı Avrupa’da alınan önlemler hakkındaki tartışmada kullanılan gayriresmî bir ad. Hem yürürlükteki geçici mevzuatı hem de ayrı bir yasama sürecinde ilerleyen kalıcı tüzük önerisini kapsıyor.

22 Ekim 2026 itibarıyla incelediğimiz resmî kaynaklar, kalıcı tüzüğün kesin olarak kabul edildiğini göstermiyor. Müzakere belgeleri ve toplantılar var; ancak bunları bir yasanın kabulü olarak sunmak yanlış olur. Avrupa Parlamentosunun 2022/0155(COD) prosedür dosyası, süreci hâlâ Parlamentonun ilk okumadaki tutumunun beklendiği aşamada gösteriyor.

Geçici tüzük zaten yürürlükte

24 Temmuz 2026 tarihli (AB) 2026/1881 sayılı Tüzük, 28 Temmuz’da yayımlandı ve 31 Temmuz’da yürürlüğe girdi. 3 Nisan 2028 tarihine kadar uygulanacak.

Bazı mesajlaşma ve iletişim hizmeti sağlayıcılarının, çocukların çevrim içi cinsel istismarını tespit edip bildirmek ve ilgili materyali kaldırmak için gönüllü faaliyetlerde bulunmasına izin veriyor. Elektronik iletişimin gizliliğine ilişkin bazı kurallara, koşullara bağlı sınırlı bir istisna getiriyor. GDPR uygulanmaya devam ediyor. Burada “gönüllü”, sağlayıcının bu faaliyetleri gerçekleştirmeyi seçmesi anlamına geliyor.

Uçtan uca şifrelenmiş iletişim bu tüzüğün kapsamı dışında. Madde 1(3), şifrelemenin uygulandığı, uygulanmış olduğu veya uygulanacağı iletişimden söz ediyor. Madde 3 de bu sınırı yineliyor. Metin, sesli iletişimin taranmasını da kapsam dışında bırakıyor. (AB) 2026/1881 sayılı Tüzük, madde 1, 3 ve 11.

Bu hükümler, her sohbetin izlenmesine yönelik genel bir yükümlülük getirmiyor. Ancak istisna bu belirli tüzükle ilgili: diğer tüm yasalardan muafiyet sağlamıyor ve gelecekteki kalıcı kuralların içeriğini belirlemiyor.

Kalıcı tüzük hangi aşamada?

Kalıcı öneri, 2022/0155(COD) prosedür numarasıyla tanımlanıyor. Bu süreç boyunca hazırlanan sürümler birbirinin yerine kullanılamaz.

13 Kasım 2025 tarihli ST 15318/25 sayılı Konsey belgesinde, müzakere yetkisi için hazırlanan metin, tespit yükümlülüklerine ilişkin hükümleri kaldırıyor ve gönüllü faaliyetleri olası risk azaltma önlemleri arasına alıyordu. Bu, müzakere için hazırlanmış bir metindi. Konsey belgesi, bölüm II, b ve c bentleri.

Sonraki tartışmalar, 24 Temmuz 2026 tarihli WK 10939/26 sayılı Dönem Başkanlığı notunda da yer alıyor. Not, herkese açık ve herkese açık olmayan içerikleri ayırıyor; olası tespit emirlerini ve sağlayıcıların kendi girişimleriyle yaptığı aramaları tartışıyor. Parlamentonun dile getirdiği noktalar arasında uçtan uca şifrelemenin korunması, herkese açık olmayan içeriğin genel olarak taranmasının reddedilmesi ve yargı iznine bağlı hedefli önlemler talebi bulunuyor. Bunlar bir çalışma belgesinde anlatılan tutum ve seçenekler; kesin olarak kabul edilmiş hükümler değil. Dönem Başkanlığı notu, ekin 1–3. sayfaları.

Dolayısıyla neyin değişebileceğini anlamak için belgenin tarihi, sürümü ve statüsü gerekiyor. 2022’deki ilk öneri, 2025’teki bir tutum ve 2026’daki bir çalışma belgesi, aynı prosedürün farklı aşamalarını anlatıyor.

20 Ekim sonrasında ne biliyoruz?

Kalıcı tüzük hakkında 20 Ekim’de Brüksel’de iki toplantı yapılması planlanmıştı.

CM 4513/26 sayılı duyuru, WK 15701/26 belgesine atıfla, olası bir tespit paketi hakkında saat 10.00’da teknik görüşme öngörüyordu. CM 4514/26 sayılı duyuru ise WK 15702/26 belgesine atıfla, kurumlar arası müzakerelerin durumu ve sonraki adımlar hakkında saat 14.30’da bir toplantı öngörüyordu. Teknik toplantı duyurusu, müzakere toplantısı duyurusu.

22 Ekim’de incelenen Konsey sicilinde WK 15701/26 ve WK 15702/26 belgeleri listeleniyor, ancak içeriklerine erişilemiyor. Kontrol ettiğimiz kamuya açık kaynaklarda, bu toplantıların sonuçlarını doğrulamamızı sağlayacak bir rapora rastlamadık. Konsey sicili, 2022/0155(COD) dosyası.

Duyurular neyin planlandığını gösteriyor. Tek başlarına toplantıların yapıldığını, hangi kararların alındığını veya nihai bir metnin onaylandığını kanıtlamıyorlar. Erişilemeyen bir belgenin başlığından içeriği çıkarılamaz.

Cihaz üzerinde tarama neden tartışılıyor?

Teknik tartışmada client-side scanning, yani istemci tarafında tarama terimi kullanılıyor: içeriğin şifrelemeden önce veya şifre çözme işleminden sonra okunabilir olabildiği cihaz üzerinde analiz edilmesi.

Bir mesajın şifrelenip gönderilmeden önce telefonda kontrol edildiğini düşünelim. Sonraki aktarım kriptografiyle korunabilir, fakat bu kontrol içeriği zaten analiz etmiştir. Sürecin tamamında gizliliği değerlendirmek için kontrolün cihaz dışına hangi bilgileri iletebildiğini de anlamamız gerekir.

Hal Abelson ve diğer araştırmacıların Bugs in our Pockets çalışması, cihaz üzerinde tarama sistemlerinin güvenlik risklerini, olası kötüye kullanımlarını ve bu sistemlerden kaçınma yollarını inceliyor. Bu, teknolojiler ve riskleri üzerine bir analiz; yürürlükteki Avrupa mevzuatının belirli bir çözümü zorunlu kıldığını göstermiyor. İstemci tarafında tarama üzerine çalışma.

Somut bir öneri karşısında sorular da somutlaşır: hangi içerik analiz ediliyor? Kontrol herkesi mi, belirlenmiş kullanıcıları mı kapsıyor? Cihazdan dışarı ne çıkıyor? Tespit ölçütlerini kim değiştirebiliyor? Hatalar nasıl düzeltiliyor ve bir bildirime nasıl itiraz edilebiliyor?

Bir sonraki haberde nelere bakmalı?

Çocukları korumak etkili önlemler gerektiriyor. Bu önlemleri değerlendirmek, hem amaçlanan sonuçları hem de önerilen kontrollerin nasıl işlediğini anlamayı gerektirir.

Bir haber Chat Control hakkında yeni bir gelişme duyurduğunda, üç bilgi bunun önemini açıklamaya yardımcı olur:

1. Atıf yapılan metin. Geçici tüzük mü, kalıcı öneri mi? Numara ve sürüm belirtilmiş mi?
2. Alınan karar. Toplantı duyurusu mu, müzakere tutumu mu, geçici anlaşma mı, kesin olarak kabul edilmiş bir hukuki düzenleme mi?
3. İletişim üzerindeki etkiler. Hangi hizmetler ve içerikler kapsanıyor? Hangi istisnalar, izinler ve başvuru yolları öngörülüyor?

Bu bilgiler, bir hizmetin konuşmalarımızla ilgili neler yapabileceğini veya yapmak zorunda olduğunu açıklar. Hangi belgeye ve aşamaya işaret ettiği belirtilmeden kullanılan “onaylandı” sözcüğü, en önemli soruyu yanıtsız bırakır.

Teknoloji hakkında daha fazlası için uçtan uca şifrelemenin neleri koruduğunu ve hangi sınırların kaldığını okuyabilirsiniz.